یادداشت / منا آشتیانی (مدرس دانشگاه)

آسیب‌های پنهان اقتصادی قاچاق کالا برای دولت‌ها

آسیب‌های پنهان اقتصادی قاچاق کالا برای دولت‌ها

اقتصاد پنهان- بطور کلی پیامدهای قاچاق کالا در هر کشوری در دو دسته آشکار و پنهان خلاصه می‌شوند که پیامدهای پنهان این پدیده کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد.

سه شنبه، ۰۲ شهريور ۱۴۰۰0 کامنتچاپ مطلب

وقتی صحبت از قاچاق کالا می‌شود، پدیده‌ای فراگیر در اکثر کشورها متصور می‌شود؛ اما نکته قابل تأمل وسعت و عمق آن در کشورهای در حال توسعه است، که بیشتر از کشورهای توسعه یافته می‌باشد تا حدی که در برخی از کشورهای در حال توسعه، قاچاق بخش مهمی از فعالیت‌های اقتصادی جامعه را در بر می‌گیرد. اقتصادهایی که با فراوانی بالا و تعدد قاچاق روبه‌رو هستند، با بیماری و ناکارآمدی در کنترل بخش تولید و توزیع خود مواجه هستند. در واقع قاچاق پدیده شومی است که بنا به دلایل مختلف از جمله ضعف اقتدار دولت در حفظ مرزها، شرایط خاص جغرافیایی و همسایگان کشورها، فرهنگ عمومی مردم، سطح فقر جامعه، تعرفه بالای کالاها، بیکاری و توسعه‌نیافتگی مناطق مرزی در کشورهای مختلف، عامل تزلزل چارچوب اقتصادی آن کشورهاست.

بطور کلی پیامدهای قاچاق کالا در هر کشوری در دو دسته آشکار و پنهان خلاصه می‌شوند. عوارض آشکار از ورود، عرضه و مصرف اجناس قاچاق برای کشورهای مختلف در کاهش مصرف کالاهای تولید داخل و دارای مجوز می‌باشد، که نتیجه آن تعطیلی بنگاه‌ها و بیکاری جوانان و نیروهای جویای کار است. اما عوارض پنهان عرضه این نوع از کالاها مواردی هستند که شاید کمتر به آن ها توجه شده باشد.

یکی از مهم‌ترین پیامدهای منفی و پنهان قاچاق برای اقتصاد کشورها، کاهش درآمد دولت به دلیل نپرداختن حقوق و عوارض این اجناس است. از طرفی، کشور ما در سال‌های اخیر با اتخاذ سیاست‌های صحیح اقتصادی، تمرکز خود را از نفت (به عنوان تنها عامل تأمین‌کننده منابع دولت) به سمت سایر درآمدها از جمله درآمدهای مالیاتی و گمرکی تغییر داده است. گمرک ایران به عنوان یکی از مهم‌ترین منابع تأمین‌کننده درآمدی دولت، نقش عمده‌ای در این زمینه ایفا می‌کند و ورود کالاهای قاچاق به داخل کشور، که بدون پرداخت عوارض گمرکی صورت می‌پذیرد ضربه‌ای شدید علیه این منبع درآمدی دولت است.

از دیگر عوارض پدیده قاچاق برای اقتصاد کشور، اختلال در بازار قیمتی و چند نرخی شدن اجناس وارداتی می‌باشد. بدلیل عدم نظارت سیستمی بر فرآیند قیمت‌گذاری کالاهای قاچاق، واردکنندگان و عرضه‌کنندگان این اجناس، با هدف سوءاستفاده از این موقعیت، حاشیه‌های سود متفاوتی تعیین می‌کنند و به این ترتیب نظم قیمتی بازار را بهم می‌زنند. عدم شفافیت و عدم همگن بودن قیمت کالاها، نتیجه‌ای جز خروج بازار از حالت تعادلی را نخواهد داشت. این مسئله می‌تواند در بسیاری موارد، علی‌الخصوص در رابطه با کالاهای سرمایه‌ای، عدم اطمینان و ریسک را به دنبال داشته باشد، که نتیجه آن کاهش میزان سرمایه‌گذاری و در نهایت تولید و رکود اقتصادی خواهد بود. این در صورتی است که دو مورد از مهم‌ترین شاخص‌های رشد اقتصادی دولت‌ها، افزایش درآمدهای دولت و همچنین افزایش میزان سرمایه‌گذاری و تولید در بخش‌های مختلف است. لذا ضروری است که دولت‌ها به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه، مانند کشورمان ایران، که بیشتر با پدیده قاچاق درگیر هستند، به این جنبه از آسیب‌های ورود کالاهای قاچاق توجه بیشتری داشته باشند و تدابیر لازم به‌منظور رفع چنین مشکلات و ضعف‌هایی را بهتر از گذشته اتخاذ و آن‌ها را اجرایی نمایند.

اشتراک گذاری:
لینک کوتاه:

epe.ir/News/24264