گزارش نشست بررسی موانع تجارت رسمی میان ایران و چین

اقتصاد پنهان-معاونت فرهنگی و پژوهش ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز در نشستی با حضور برخی از تجار مستقل چین در حوزه‌های مختلف همچون تلفن همراه، شیرآلات، قطعات یدکی، نشر کتاب برخی از موانع و مشکلات تجارت رسمی و قانونی میان دو طرف را مورد بررسی قرار داد.

روابط ایران و چین به خصوص روابط تجاری دو کشور از قدمت بسیار طولانی برخوردار است تا جاییکه می توان اولین تماس های تجاری دو کشور را به زمان سلسله هان در چین و سلسله اشکانیان در ایران مربوط دانست. روابط تجاری ایران و چین در زمان سلسله ساسانیان نیز ادامه داشته و سکه های ایرانی کشف شده در کاووش های باستان شناسی در جنوب چین نیز به خوبی گویای این مسئله است. در هر حال باید گفت که روابط تجاری و بازرگانی چین ایران همواره مسیری رو به رشد داشته تا اینکه در سال های اخیر این کشور به شریک اول تجاری جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. به دلیل اهمیت این مسئله و همچنین با توجه به اینکه شناخت بسیاری از ایرانیان از کشور چین از زاویه کالاهای بی کیفیت چینی صورت گرفته است، معاونت فرهنگی و پژوهش ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز جلسه ای را با حضور برخی از تجار مستقل چین در حوزه های مختلف همچون تلفن همراه، شیرآلات، قطعات یدکی، نشر کتاب و ... برگزار نمود تا از این طریق بتواند به شیوه ای بدون واسطه برخی از موانع و مشکلات تجارت رسمی و قانونی میان دو طرف را احصاء و  زمینه های رفع این مشکلات را فراهم آورد. مفروض اصلی این اقدام آن بوده که تسهیل تجارت رسمی، زمینه های ورود کالاهای قاچاق را کم رنگ خواهد نمود. برخی از نکات محوری جلسه به شرح زیر است.
 

محورهای طرح شده توسط بازرگانان چینی
1. کاتالوگ های راهنمای بازرگانان خارجی در گمرک ایران بسیار مبهم و متغییر است و این مسئله سردرگمی بازرگانان خارجی از جمله بازرگانان چینی را فراهم آورده است.
2. قواعد گمرکی ایران به خصوص نوع تعرفه ها در ایران همواره متغیر است که این مسئله باعث عدم شناخت کافی از قوانین تعرفه ای ایران برای بازرگانان خارجی و چینی می شود. (به عنوان مثال در برخی از مواقع تعرفه پارچه کیلویی محاسبه می شود و در برخی موارد بر اساس متر مربع)
3. با توجه به اینکه بازرگانان چینی آشنایی زیادی با زبان فارسی ندارند و همچنین با قوانین تجاری ایران هم آشنا نیستند، پیشنهاد می شود یک «مسیر سبز» یا یک مسیر راحت که در آن قوانین مربوط به تجارت و سرمایه گذاری در ایران کاملا مشخص باشد، برای بازرگانان مختلف از جمله بازرگانان چینی ترسیم شود. مشخص نمودن این قوانین، ساده سازی و سطح بندی این قوانین می تواند کمک موثری به تجار و بازرگانان خارجی و همچنین تجار چینی در فهم قوانین تجاری ایران داشته باشد.
4. ترخیص گمرکی در ایران بسیار زمان بر است و تقریبا 15 تا 30 روز به طول می انجامد.
5. قاچاقچیان ایرانی برای تاجرین چینی هم یک مشکل بزرگ هستند. به عنوان مثال در بخش مربوط به تلفن همراه تقریبا 90 درصد از بازار موبایل ایران غیر قانونی است که این مساله فضا را برای تاجران چینی نیز بسیار دشوار می نماید.
6. حجم عمده قاچاق به ایران بیشتر از دوبی صورت می گیرد. به همین دلیل مسئله قاچاق بیشتر مسئله ایران و دوبی است نه ایران و چین.
7. نوع و درجه کالایی که چین به ایران صادر می کند بیشتر به تقاضای طرف ایرانی وابسته است و چون طرف ایرانی معمولا اجناس درجه سه را درخواست می کند، تصور چین به عنوان تولید کننده کالاهای بی کیفیت در ایران  نیز افزایش یافته است. این در حالی است که چین از کالاهای با کیفیت عالی نیز برخوردار است که در حال حاضر به اروپا و آمریکا صادر می نماید.
8. خرید اعتباری و به صورت چکی کالاهای چینی از طرف تجار ایرانی باعث افزایش قیمت برای مصرف کننده ایرانی شده و مشکلات بسیاری را هم برای تاجر چینی ایجاد می کند.
9. در ایران نگاه به تاجر و سرمایه گذاری خارجی، نگاهی است غالبا منفی و توام با این فرض که وی سرمایه گذاری کرده تا سودی کلان به جیب بزند. این درحالی است که باید توجه کرد سرمایه‌گذار، سبب ورود تکنولوژی پیشرفته به کشور میزبان خواهد شد.
10. دریافت وام از بانک های ایرانی بسیار دشوار است و این مسئله می تواند سرمایه گذاری در ایران را بسیار دشوار نماید. در کنار این مسئله بهره وام های ایرانی نیز بسیار بالا است.
11. حواله پول بسیار دشوار است و امید است حل مسئله هسته ای بتواند تا حدودی این مشکل را حل نماید.
12. ایجاد یک بخش ویژه برای رسیدگی به مشکلات حقوقی و مالی تجار چینی، اقدامی بسیار موثر برای دلگرمی آنان خواهد بود. بسیاری از چینی ها در ایران بدلایل مختلف سرمایه خود را از دست داده‌اند،اما نمی دانند به کجا باید شکایت کنند.
13. جریمه و تنبیه بازرگانان ایرانی متخلف و بد حساب نیز می تواند این دلگرمی را افزون کند.