هیدروپولیتیک و قاچاق کالا

اقتصاد پنهان- هیدروپولیتیک مطالعه نقش آب در سیاست است به عبارت دیگر تاثیر آب بر سیاست و تصمیم گیری های سیاسی در سطوح محلی ، ملی ، منطقه ای و کروی (جهانی ) را که می تواند موجب تنش یا همگرایی در این سطوح شود مورد مطالعه قرار می دهد.

به گزارش اقتصاد پنهان، نزاع و تنش های سیاسی بر سر منابع آب عمدتا در دو حوزه دریایی و رودخانه ای شکل می گیرد . کشورهایی که در حاشیه های  دریاها و در کنار رودخانه های بین المللی قرار می گیرندمحل اصلی این نزاع و کشمکش ها هستند.
کافی است نگاهی به نقشه سیاسی خاورمیانه بیندازیم و شاهد باشیم که این منازعات در کجای این سرزمین ها شکل گرفته است . نزاع و ستیزش هیدروپولیتیک در منطقه خاورمیانه که اکنون نیز در آتش اختلافات و جنگ های منطقه ای می سوزد به مراتب خطرناک تر و انفجار آمیز تر از دیگر نقاط جهان است . هم اکنون اردن و فلسطین و لبنان و رژیم اشغالگر قدس بر سر دو رود اردن و لتیانی اختلاف و ستیزه دارند .

رود بین المللی نیل در مصر و سودان و اتیوپی مایه مشاجرات مرزهای آبی است ترکیه و عراق و سوریه بر سر رودهای دجله و فرات تنش دارند و افغانستان و ایران نیز سالهاست بر سر رود هیرمند در جدالی پنهان و زیر خاکستر قرار گرفته اند.
در حوزه دریایی نیز حاشیه های خلیج فارس به شدت دچار کمبود منابع آب به ویژه آب های شیرین اند. اختلافات ارضی و مرزی بین عربستان سعودی و امارات متحده عربی، امارت متحده و عمان، عربستان و قطر، عربستان و یمن و... هم چنان حل نشده باقی مانده اند.

اکنون اگر به دقت به نقشه خاورمیانه و موقعیت جغرافیایی ایران در دل این حوزه بنگریم به خوبی خواهیم یافت که معضل قاچاق کالا و ارز در ایران درست در همین مناطق دریایی و رودخانه ای استقرار یافته و باعث خسارات جبران ناپذیری می شوند .
- در حاشیه خلیج فارس بیشترین مبادلات تجاری ما با خارج از کشور صورت می گیرد و بر اساس پژوهشی که در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز صورت گرفته است بیشترین حجم قاچاق نیز دراین منطقه اتفاق می افتد.
- مهمترین و بزرگترین بنادر تجاری ما در این حوزه قرار گرفته است و بیشترین قاچاق سوخت نیز از همین بنادر و معابر آن صورت می پذیرد.
- بانکرینگ (سوخت گیری بر روی دریا) که اکثر آن غیر قانونی است در این حوزه دریایی اتفاق می افتد.
- موقعیت هیدروپولیتیک منطقه خلیج فارس به مراتب آشفته تر از سایر نقاط است و به همین دلیل و سوء استفاده هایی که باندهای قاچاق از این منازعات و آشفتگی ها برای قاچاق ورودی و خروجی انجام می دهند به مراتب بیش از سایر نقاط است.
- در این منطقه هم قاچاق زمینی هم قاچاق دریایی و هم قاچاق هوایی وجود دارد اما سایر نقاط از یک یا دو عنصر دیگر نمی توانند استفاده کنند بنابراین به لحاظ جغرافیایی این منطقه برای قاچاق از مزیت نسبی هیدروپولیتیک برخوردار است.
این نکات همه نشان می دهد که هیدروپولیتیک ایران در رابطه با قاچاق کالاو ارز تا چه اندازه اهمیت دارد و جای دارد محققان در این حوزه بیشتر بیندیشند. لذا توصیه نگارنده این است که رابطه هیدروپولیتیک و قاچاق کالا در حوزه های زیر بررسی شود
1- هیدروپولیتیک شرق و جنوب شرقی کشور و قاچاق کالا
2- هیدروپولیتیک شمال کشور و قاچاق کالا
3- هیدرو پولیتیک سواحل خلیج فارس و دریای عمان و قاچاق کالا
4- هیدروپولیتیک غرب و شمال غربی کشور و قاچاق کالا

نویسنده : احمد کلاه مال همدانی


منابع:
1- کاویانی راد مراد، مناسبات هیدروپولیتیک ایران و افغانستان ، فصلنامه مطالعات راهبردی شماره 28 سال 1385
2- اصغر جعفری ولدانی، تحولات مرزها و نقش ژئوپولتیک آن در خلیج فارس (تهران: نشر قومس، 1374) ص 13.
3- کلاه مال همدانی احمد هارتلند قاچاق دریایی، گزارش راهبردی / ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز – معاونت فرهنگی  پژوهش /1393
4- www.Iranrivers.com/newrivers