نیم‌نگاهی به قاچاق کالا در برزیل

اقتصاد پنهان: پدیده قاچاق کالا از جمله دغدغه‌های مهم دولت‌مردان برزیل در سال‌های اخیر بوده است.

تدوین: دکتر حبیب‌الله فصیحی
اشاره
پدیده قاچاق کالا از جمله دغدغه‌های مهم دولت‌مردان برزیل در سال‌های اخیر بوده است. این کشور با 8.5 میلیون کیلومترمربع مساحت و 200 میلیون نفر جمعیت از کشورهای بزرگ جهان است که در امریکای جنوبی قرار دارد. براساس گزارش صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، برزیل نهمین اقتصاد بزرگ جهان از نظر برابری قدرت خرید بوده و یازدهمین قدرت اقتصادی جهان از نظر نرخ دادو ستد بازار را داراست.
 

آمار قاچاق کالا در برزیل
در برزیل دو قسم از کالاها، قاچاق محسوب می‌شوند. دسته نخست کالاهای ممنوعه که مشتمل بر مواد و داروهای مخدّر؛ اسلحه، مواد منفجره و مهمّات؛ چاقو و سلاح‌های سرد؛ میوه‌ها و سبزیجات تازه؛ گیاهان سبز و فرآورده‌های گیاهی؛ تمامی گونه‌های پرندگان؛ حیوانات خانگی( مگر با مجوز وگواهی‌های مربوط و رعایت شرایط قرنطینه)؛ فرآورده‌های لبنی ( شیر،پنیر و تخم مرغ)، ماهی و فرآورده‌های مربوط؛ سیگار و نوشابه الکلی، پول یا هر کالای جعلی، مواد خطرناک و ابزار پورنوگرافی هستند.

دسته دوم کالاهای مجازی هستند که مشمول پرداخت تعرفه واردات بودهاند اما به هر ترتیب از پرداخت تمام یا بخشی از تعرفه گریخته‌اند.
ناحیه سرحد مرزی سه کشور برزیل، پاراگوئه و آرژانتین یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های قاچاق در جهان است. روزانه حدود 30 هزار چترباز اقلام قاچاق(اعم از مواد مخدر، سلاح یا کالاهای قاچاق) را از این طریق نقل و انتقال می‌دهند. وجود مناطق آزاد تجاری و تعرفه و مالیات ناچیز، شهر سیودادلسته1 پاراگوئه را به مرکز تولیدات الکترونیک تبدیل کرده است. 80 درصد از رایانه‌های مورد استفاده در برزیل به قیمت یک سوم تا یک دوم قیمت از این بازار خریداری شده و بدون تعرفه به برزیل انتقال یافته‌اند. متقابلاً گازوئیل، پوشاک و مواد غذایی اقلامی هستند که از برزیل به پاراگوئه قاچاق می‌شوند. پایین‌تر بودن بهای سوخت در برزیل (حدود دو و نیم برابر کمتر) و پایین‌تر بودن قیمت اجناس در پاراگوئه (حدود 80 درصد) موجب قاچاق سوخت به پاراگوئه و قاچاق کالا به برزیل می‌شود. یکی از اقلام قاچاق از برزیل به پاراگوئه خودروها و موتورسیکلت‌هایی هستند که در برزیل سرقت شده و در پاراگوئه حتی با صدور برگه مالکیت به فروش می‌رسند و مورد استفاده قرار می‌گیرند. حتی گفته شده که خودرو BMW رئیس جمهور اسبق پاراگوئه نیز از همین دسته بوده است. ارزش تجارت قاچاق حیات وحش در برزیل 1.25 میلیارد دلار است. هر سال 38 میلیون حیوان از جنگل‌های برزیل شکار شده، 4 میلیون از آن‌ها به‌صورت قاچاق فروخته می‌شوند و بقیه تلف می‌شوند.
در سال 2013 ارزش کالاهای کشف‌شده قاچاق در برزیل 719 میلیون دلار آمریکا بوده که نزدیک به 20درصد از آن را سیگارهای قاچاق ورودی به این کشور تشکیل داده‌اند. پس از سیگار، وسایل نقلیه (وسایل سبک باربری) 6.7 درصد و کالاهای برقی و الکترونیکی با 6.1 درصد قرار گرفتهاند. عطریات، ساعت، پارچه، کیف دستی و مشروبات الکلی سایر اقلام قاچاق می‌باشند. در سال 2011 ارزش کالاهای قاچاق کشف شده در این کشور 812 میلیون دلار و به میزان 16 درصد از سال پیش از آن زیادتر بوده است. رکورد کشفیات قاچاق مربوط به سال 2012 و برابر 907 میلیون دلار امریکا بوده است.
رشد انفجارآمیز اقتصاد برزیل در دهه‌ی گذشته، تقاضای سیری‌ناپذیری برای کالاهای قاچاق فراهم آورده و نه تنها قاچاق کالا بلکه جرایم سازمان‌یافته و سرقت نیز در این کشور فزونی یافته‌اند. از سال 2004 تا 2010 میزان قاچاق، سرقت، جعل و تقلب در کالا، سه برابر شده است.
به اعتقاد کارشناسان اقتصادی این کشور، افزایش قاچاق یکی از پیامدهای سیاست افزایش تعرفه کالاهاست که در سیاست حمایت از تولیدات داخلی و بخصوص محصولات کشاورزی اتخاذ گردیده است. در این راستا دولت تعرفه ورودی 40 قلم کالا را به میزان قابل توجهی بالا برده است. میانگین تعرفه ورود کالاها در این کشور حدود 60 درصد است.
 

شیوه‌های قاچاق کالا
بخشی از قاچاق در پوشش بار همراه مسافر به این کشور وارد می‌شود. مطابق مقررات برزیل، هر مسافر میتواند معادل 500 دلار آمریکا با خود باری از کالاهای مجاز داشته باشد.
بخشی با اظهار خلاف وارد می‌شود. برای مثال از آنجا که واردات کتاب و جراید مشمول تعرفه نیست، گاه کالاها در لابلای کتاب جاسازی شده و یا بسته‌های کالای قاچاق به عنوان کتاب و جراید اظهار و گمرک پرداخت نمی‌کنند.
به دلیل توافقنامه‌های دو یا چند جانبه، دولت برزیل برای واردات کالاهای ساخت کشورهای طرف قرارداد، تعرفه دریافت نکرده یا تعرفه کمتری دریافت می‌نماید. جعل اسناد و صدور آن به نام این کشورها که گاه با نصب برچسب جعلی بر روی خود کالا نیز همراه است، طریقی برای گریز از پرداخت تعرفه گمرکی است.
طریقه دیگر ورود کالاهای قاچاق، با جاسازی در خودروهای شخصی یا عمومی وارد شده به برزیل صورت می‌گیرد.
شبکه‌های فساد اداری در مبادی رسمی این کشور نیز زمینه ورود کالا به‌صورت قاچاق را فراهم می‌کنند.
و بالاخره باندهای سازمان یافته مسلح، مسؤول بخشی از کالاهای قاچاق وارد شده به برزیل و به‌ویژه کالاهای ممنوعه می‌باشند.

اقدامات تازه دولت برزیل در تشدید مبارزه با قاچاق کالا
در برزیل مجازات اختلاس و قاچاق در ماده 334 قانون مجازات آمده و در این ماده قاچاق اینگونه تعریف شده است : «ورود یا صدور کالاها به شکل غیرقانونی یا با دورزدن قانون به‌شکلی که در خصوص تمام یا بخشی از کالاها، حقوق قانونی مقرر پرداخت نشده باشند».
در راستای جلوگیری از قاچاق کالا و ارز که گفته می‌شود هر سال 45 میلیارد دلار به اقتصاد برزیل خسارت وارد می‌سازد، اقدامات تازهای از سوی دولت برزیل صورت گرفته که از جمله آنها تصمیم به کشیدن دیواری به بلندای حدود 3 متر و و حدود 1.5 کیلومتر طول در مرز با پاراگوئه است. اقدام دیگر تشدید مجازات قاچاق در قوانین این کشور بوده است. مطابق قانون پیشین که مربوط به سال 1940 بود، قاچاقچی به 2تا 4 سال زندان و توقیف مال‌التجاره محکوم می‌شد که با اصلاح قانون در ژوئن 2014، جرایم «قاچاق»2 از «فرارگمرکی»3 منفک شده و مجازات قاچاق به 2 تا 5 سال زندان افزایش افزایش یافته است. در ادبیات این کشور قاچاق به ورود کالاهای ممنوعه گفته شده و فرار گمرکی مربوط به ورود کالاهای مجازی است که تعرفه پرداخت ننموده‌اند.
تغییر دیگر در قانون، مجازات شدیدتر برای قاچاق4 از طریق دریا و رودخانه است. قانون پیشین برای قاچاق از طریق خطوط هوایی مجازات سختتری قائل شده و دلیل آن کمک به امنیت پرواز بود. گفته می‌شود که شگردها و ترفندهای بیشتر اعمال شده در قاچاق از طریق دریا علت اتخاذ تصمیم اخیر بوده است.
ایجاد یک واحد پلیس جدید با 20 افسر برای افزایش گشت دریایی و هوایی در ناحیه مرزی با پاراگوئه که بیشترین قاچاق از این مسیر صورت می‌گیرد، اقدام جدید دیگر برزیل برای تشدید مبارزه با قاچاق کالاست.

پانویس

1Ciudal del sete