پیامدهای ناگوار داروی قاچاق

قاچاق دارو از ایران و ورود داروی قاچاق به کشور، یکی از معضلات و آسیبهای جدی در حوزه سلامت کشور است که شاید آثار مخرب داروهای وارداتی قاچاق، به مراتب ویرانگر تر از قاچاق دارو به خارج از کشور باشد. چه بسا داروهایی به صورت قاچاق وارد می شوند که نه تنها هیچ فایده درمانی ندارد که بعضا با مرگ آور هستند. نمونه اخیر، داروی لاغری است که از ماهواره تبلیغ می شود و باعث مرگ ۳ نفر شده است.

به گزارش اقتصاد پنهان، وجود داروی قاچاق در بازار سلامت کشور بر هیچ کس پوشیده نیست و نمی توان منکر ورود داروی قاچاق به کشور شد.
اما آنچه مهم است، اینکه وضعیت نگران کننده در بحث داروی قاچاق، بیشتر شامل داروهایی می شود که به صورت قاچاق وارد می شوند. زیرا، واردات داروی قاچاق علاوه بر اینکه دست اندرکاران عرصه واردات دارو را متضرر می کند، سلامت مصرف کنندگان را نیز به خطر می اندازد. شاید از همین رو باشد که حساسیت ها در قبال داروهای وارداتی قاچاق، به مراتب شدیدتر از داروهایی است که از ایران به خارج از مرزها قاچاق می شود.
دکتر «ایرج خسرنیا» رییس جامعه پزشکان متخصص داخلی ایران، یکی از مهمترین شکایتهای مردم در محاکم قضایی و نظام پزشکی را، مربوط به عوارض مصرف داروهای تقلبی، ماهواره ای و اینترنتی می داند که البته دست شاکی در این موارد به هیچ جا نمی رسد.
وی با هشدار جدی درباره عوارض مصرف داروهای تقلبی در ایران، خواستار توجه مردم به این موضوع و اطلاع رسانی گسترده و هدفمند رسانه ها شده و می افزاید: یکی از دلایل شیوع توزیع و مصرف این نوع داروهای خطرناک، تبلیغات گسترده ماهواره ای و اینترنتی است. به همین خاطر به مردم توصیه می شود بهترین محل برای خرید دارو فقط داروخانه ها هستند. چرا که در صورت بروز هر نوع مشکل نیز موضوع به طور قانونی قابل رسیدگی است.
خسرونیا می گوید: از آنجاکه داروهای تقلبی و ماهواره ای هیچ نام و نشانی از محل تولید و کشور تولید کننده ندارند از این رو مردم و مصرف کنندگان پس از بروز مشکل نمی توانند به هیچ شکل ممکن شکایت شان را پیگیری کنند و به عبارتی دست شان به جایی نمی رسد.
رییس دادگاه بدوی نظام پزشکی تهران در ادامه با اشاره به اینکه در حال حاضر بیشترین داروهای تقلبی مربوط به داروهای پوستی و چاقی و لاغری است، خاطرنشان کرد: در حال حاضر پرونده های متعددی در باره عوارض هولناک و حتی مرگبار استفاده از داروهای تقلبی و قاچاق وجود دارداما متاسفانه قربانیان و خانواده هایشان نمی توانند به حداقل حق و حقوقشان نیز برسند. چرا که این نوع داروها به هیچ عنوان قابل پیگیری نیستند.
دکتر«محمدمهدی قیامت» معاون آموزشی و پ‍ژوهشی نظام پزشکی تهران نیز معتقد است که حداقل بین 20 تا 30 درصد داروهای لاغری، زیبایی و آرایشی مصرفی در کشور قاچاق، تقلبی و پرعارضه هستند که سلامت جامعه را تهدید می کنند.
وی می گوید: به طور قطع بر هیچکس پوشیده نیست بخش قابل توجهی از داروهایی که در بازار بسیار پر رونق کشور مصرف می شوند تقلبی، قاچاق و ماهواره ای هستند که عوارض جدی و حتی جبران ناپذیری نیز به دنبال دارند.
رییس انجمن بیهوشی و مراقبتهای ویژه ایران می افزاید: این داروها که به طور عمده در کارگاه‌های زیرزمینی هند، چین، پاکستان و سایر کشورها و حتی برخی کشورهای اروپایی تولید و روانه بازار مصرف می شوند سودهای بسیار کلانی برای دست اندکاران تولید و عرضه این قبیل داروها دارد. این در حالی است که به نظر می رسد پشت پرده ورود و توزیع این نوع محصولات دستهای پنهانی وجود دارد که از مبادی خاص این قبیل دارو و محصولات را به بازار پرمصرف کشور می رسانند.
به گفته عضو هیات مدیره نظام پزشکی تهران، داروهای تقلبی و قاچاق یکی ازدغدغه های جامعه پزشکی ودست اندرکاران مربوطه به شمارمی رود.درهمین راستا ازدستگاههای متولی دراین زمینه انتظارمی رود با این معضل به طورجدی برخوردکنند. چرا که داروهای قاچاق، تقلبی و ماهواره ای سلامت جامعه راهدف قرارداده اند.
در همین حال دکتر«علی امیرسواد کوهی» رییس انجمن مراقبتهای بیهوشی ایران با طرح این موضوع که داروهای قاچاق نه تنها در شرایط غیر استاندارد که از مسیرهای نادرستی وارد کشور می شوند، می گوید: به طور معمول داروهای قاچاق به دلیل قرار نداشتن در شرایط  مناسب، تاریخ گذشته و فاسد شده اند و در واقع بدون عملکرد دارویی بوده و تنها نام آن را یدک می کشند.
وی ریشه ورود یا خروج داروهای قاچاق را سودجویی برخی افراد دانست و افزود: دستگاههای مربوطه باید به طور کامل بر اینگونه مسائل نظارت داشته باشند. حال آنکه متأسفانه در برخی سیستمهای نظارتی آنطور که باید و شاید نظارت کاملی وجود ندارد.
سوادکوهی با بیان اینکه در تجارتهای غیرقانونی جهانی بعد از اسلحه، دارو در درجه بعد قرار دارد، خاطرنشان کرد: در کشورهای منطقه خاورمیانه نظیر ایران به دلیل حذف سیستمهای نظارتی دقیق شاهد قاچاق داروهای خروجی یا ورودی هستیم.
رییس انجمن مراقبتهای ویژه با اشاره به اینکه قاچاق دارو اقدامی غیر انسانی است، تاکید کرد: باید با این پدیده با تمام توان برخورد شود و این امر نیازمند یک بسیج عمومی و نظارت بیشتر مسئولین مربوطه و اطلاع رسانی گسترده رسانه هاست.

به گفته سوادکوهی، برای جلوگیری از این اقدام غیرانسانی  نیازمند نظارتهای دقیق تر در سیستمهای مرزی و گمرکی و همچنین همت مردم و توجه آنها به نحوه صحیح تهیه دارو آنهم از طریق داروخانه ها هستیم.

دکتر«مهدی پیرصالحی» مدیرکل نظارت بر دارو و موادمخدر سازمان غذا و دارو با اشاره به قاچاق داروهای تقلبی و ماهواره ای، عنوان می کند که این قبیل داروها مورد تایید وزارت بهداشت نیستند.
وی می گوید: مشکل ورود داروی قاچاق این است که ما نمی دانیم چه کیفیتی دارد و ممکن است خطراتی برای مردم داشته باشد. و یا اینکه خیلی از داروهای ماهوره ای هستند که وارد می شود و البته از نظر ما هیچکدام از داروهای ماهواره ای کیفیت ندارند، چون اگر داشتند، می آمدند داخل کشور ثبت می شدند. دارویی که از ماهواره تبلیغ می شود، یعنی اینکه کیفیت لازم را ندارد.
مدیرکل نظارت بر دارو و موادمخدر سازمان غذا و دارو نسبت به قاچاق داروهای خاص و گران قیمت هشدار می دهد، زیرا معتقد است که قاچاق این قبیل داروها، سود بالایی برای قاچاقچیان دارد.
پیرصالحی می گوید: قاچاق داروهای خاص و ضد سرطان که گران قیمت هستند، منافع زیادی برای قاچاقچیان دارد چون قیمت کالای قاچاق پایین تر از قیمت داروهایی است که به صورت رسمی وارد بازار دارویی کشور می شود و قطعا سود بیشتری برای قاچاقچیان دارد.
دکتر«علیرضا مرندی» وزیر اسبق بهداشت، معتقد است که در کشور ما به دلیل اینکه دارو ارزان نگه داشته شده و علاوه بر آن یارانه نیز به آن تعلق می‌گیرد بنابراین هم داروهایی که از خارج وارد می‌شود و هم داروهای تولید داخل به خارج، قاچاق می‌شود.
وی می گوید در ابتدا باید به این نکته توجه داشت که لزومی برای وادرات برخی داروها نیست و اگر دارو را به صورت ژنریک (تولید داخل) تهیه کرد می‌توان تا حدودی از واردات قاچاق این داروها جلوگیری کرد.
از سوی دیگر واقعی کردن قیمت دارو و اختصاص یارانه دارو به بیمه‌ها نیز می‌تواند بسیار اثربخش واقع شود در این صورت هر دارویی به راحتی دور انداخته نمی‌شود و دارو نیز به دلیل واقعی بودن قیمت آن از سوی مردم اهمیت بسیاری پیدا می‌کند. زیرا، ارزان بودن قیمت دارو باعث می‌شود این داروها به کشورهای مجاور قاچاق شود که اصلا به سود کشور نیست.

**سود 450 هزار دلاری داروی قاچاق با هزار دلار سرمایه گذاری
دکتر«خیرالله غلامی» نیز گفت: باید تمهیداتی اندیشیده شود تا افرادی که وارد این نوع تجارت می شوند احساس خطر کنند و جرم آنها نیز کمتر از تجارت موادمخدر نباشد.
وی اضافه کرد: متاسانه براساس آمار سازمان بهداشت جهانی سالانه 200 هزار نفر به خاطر استفاده و مصرف داروهای تقلبی جان خود را از دست می دهند که باید برای جلوگیری از این میزان مرگ و میر تمهیداتی اندیشیده شود.
رییس مرکز اطلاعات دارو پزشکی 13 آبان افزود: اکنون ریسک داروی تقلبی کمتر و سود آن در دنیا بیشتر است که باید این رویه را تغییر داد، همانطوریکه در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی قوانین سخت تر و مجازات های بیشتری برای این نوع فعالیت دارند.
وی گفت: افزایش تعداد شرکت های پخش دارو به عنوان یکی از مشکلات جدی در عرصه داروهای تقلبی به شمار می رود چرا که در گذشته تنها قاچاق دارو را داشتیم اما اکنون داروهای تقلبی نیز در برخی از این شرکتها نیز توزیع می شود.
رییس دپارتمان بالینی دارویی دانشگاه علوم پزشکی تهران  تصریح کرد: در کشورهای بزرگ شرکتهای پخش دارو را محدود کرده تا هزینه ها کاهش یافته و کنترل بر این شرکتها بیشتر شود. اما فعلا در این زمینه برعکس عمل می کنیم که ممکن است 10 تا 15 سال آینده به این قضیه پی ببریم که چرا باید تعداد شرکتهای پخش داروی ما زیاد باشد.
وی ابراز امیدواری کرد با همکاری دیگر سازمان مرتبط بتوان روز به روز با مبارزه جدی با داروهای تقلبی، خطرات ناشی از آن را در عرصه سلامتی مردم کمتر کرد.

**وجود داروی قاچاق در داروخانه های شمال شهر
در عین حال یک کارشناس ارشد امور دارویی با عنوان این مطلب که یک سوم داروهای تقلبی در کشورهای همسایه ایران تولید و ترانزیت می شود، تاکید کرد: بررسیهای سازمان بهداشت جهانی نشان می دهد سالانه حدود 192 هزار نفر در دنیا قربانی مصرف داروهای تقلبی و قاچاق می شوند.
به گزارش مهر، دکتر«نریمان صدری» افزود: بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی حدود 25 درصد از داروهای عرضه شده در بازار مصرف جهان تقلبی هستندکه این موضوع نگرانی جدی جامعه جهانی رابرانگیخته است.
وی با اعلام اینکه معضل داروهای تقلبی جهانی است و هیچ کشوری از تبعات این مشکل در امان نیست، گفت: با این حال در غرب و امریکا این موضوع بسیار جدی گرفته شده اما در کشورهای در حال توسعه و توسعه نیافته این معضل همچنان در اولویت های نخست دست اندرکاران مربوطه برای پیگیری و برخورد نیست.
مدیرعامل شرکت دارویی سنوفی در ادامه خاطرنشان کرد: بررسی ها نشان می دهد پاکستان، چین و هندوستان بزرگترین تولید و توزیع کنندگان داروهای تقلبی در جهان هستند حال آنکه بیشترین داروی قاچاق و تقلبی، از پاکستان و عراق به ایران وارد می شود که مسوولان مربوطه برای ارتقای سطح سلامت جامعه باید به این موضوع توجه جدی تری داشته باشند.
صدری در ادامه خاطرنشان کرد: هم اکنون ترکیه، امارات متحده عربی، پاکستان، سوریه و عراق از مهمترین مبادی ترانزیت داروهای تقلبی و قاچاق هستند. از این‌رو از مقامات این کشورها انتظار می رود هرچه زودتر برای این معضل چاره ای جدی بیاندیشند.
وی با بیان اینکه در حال حاضر بیش از هزار سایت اینترنتی در زمینه پخش و توزیع داروهای تقلبی درجهان شناسایی شده اند تصریح کرد: از آنجا که یکی از مهمترین مبادی فروش و توزیع داروهای قاچاق و تقلبی، شبکه های اینترنتی هستند پیش بینی می شود در صورت کم توجهی دست اندرکاران مربوطه نسبت به این موضوع در آینده نه چندان دور فروش داروهای تقلبی و قاچاق از طریق اینترنت دامنگیر ایران نیز شود. به همین خاطر مسئولان مربوطه خیلی سریع باید به فکر چاره و پیشگیری باشند.
صدری با انتقاد از کم توجهی رسانه ملی به معضل قاچاق دارو ابراز امیدواری کرد: دست اندرکاران مربوطه در راستای اطلاع رسانی به مردم و افکارعمومی دراین باره تلاش وکارجدی و گسترده رادردستورکارقراردهند.
کارشناس ارشد امور دارویی کشور در ادامه با هشدار درباره مصرف داروهایی که توسط مسافران از خارج کشور وارد ایران می شود، گفت: متاسفانه امروز در برخی داروخانه های شهر شاهد فروش داروهای مسافری هستیم که باید با این پدیده نیز به شدت برخورد شود. زیرا هیچکس نمی تواند تضمین کندکه این داروها تقلبی نیستند.
وی با اشاره به وجود قفسه داروهای مسافری در داروخانه های شمال شهر، اظهارداشت: در داروخانه های مناطق شمالی شهر تهران مثل زعفرانیه، تجریش، الهیه و... با حجم زیادی از داروهای تقلبی و قاچاق مواجه هستیم.
صدری با بیان اینکه داروی تقلبی برای روستاها و شهرهای کوچک نیست، تاکیدکرد: بیشترین داروهای قاچاق در شهرهای بزرگ و پرجمعیت توزیع و مصرف می شود که نباید از این نکته غافل ماند.