یادداشت/حسن نجفی سولاری

فناوری سامانه‌ اطلاعات جغرافیایی، شاه کلید مبارزه با قاچاق

اقتصاد پنهان- از آنجا که ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز با حجم زیادی از اطلاعات مختلف سر و کار دارد و از سوی دیگر مدیریت و سازماندهی نهادهای دیگر را نیز در امر مبارزه با قاچاق کالا برعهده دارد بنابراین نیازمند استفاده از فناوری‌هایی است که بتواند بر مبنای مکان و موقعیت جغرافیایی کل اطلاعات را کنار یکدیگر قرار داده و مدیریت و نظارت اساسی بر کالاها را اعمال کند.

سامانه جی.آی.اس (GIS) سامانه‌ ای برای دریافت، ذخیره، ویرایش، تحلیل و نمایش داده‌های مرتبط با مکان و جغرافیا است که با بهره‌گیری از این سامانه‌ می‌توان کلی داده‌های مکانی و جغرافیائی را نگهداری و تجزیه و تحلیل کرد.
همچنین جی.آی.اس امکان انجام تحلیل‌های پیچیده با استفاده از مجموعه‌ داده‌های مختلف مکانی و غیر مکانی را به‌صورت همزمان دارد و از آنجا که سازماندهی جهت مبارزه با قاچاق کالا نیازمند اطلاعات جامع و دقیق و سریع است، بنابراین فناوری اطلاعات جغرافیائی برای تامین این نیاز بسیار لازم و ضروری است.
از دیگر قابلیت‌های جی.آی.اس آن است که می‌توان همه اطلاعات از جمله اطلاعات آماری، اقتصادی، نظامی، فرهنگی و... را براساس موقعیت جغرافیائی دسته‌بندی و به‌روز رسانی کرد به‌گونه‌ای که مجموعه‌ای از اطلاعات پراکنده و مرتبط همگی بر روی نقشه و موقعیت جغرافیائی قرار می‌گیرند که بررسی تمامی آن‌ها درکنار یکدیگر در مدیریت مبارزه با قاچاق کالا و ارز نقش مهمی ایفا می‌کند و به‌منظور تعیین برنامه‌های کوتاه مدت و بلند مدت جهت مبارزه با قاچاق کالا بسیار حائز اهمیت است.
در جی.آی.اس به هر نقطه مجموعه‌ای از اطلاعات متصل می‌شود به‌طوری که انبوهی از اطلاعات در یک نقطه و در محل سرور ستاد جمع‌آوری می‌شوند. به‌عنوان مثال مجموعه‌ای از اطلاعات پراکنده در رابطه با امور متعددی که در یک شهر مرزی صورت گرفته است، دراختیار نهاد‌های مختلف قرار دارد حال اگر تمامی این اطلاعات در محل شهر مرزی و بر‌روی نقشه جمع شود می‌تواند کمک چشمگیری به تعیین راهکار مبارزه با قاچاق از طریق مشخص کردن وظایف و مسئولیت‌ها کند.
همچنین همه اقدامات صورت گرفته‌ قبلی و مصوبات مربوطه همگی به نقطه شهر مرزی مدنظر متصل خواهند بود که مجموعه‌ی این‌ها کمک شایانی در ارتقا اقدامات لازم جهت مبارزه با قاچاق کالا خواهند کرد.
با استفاده از فناوری اطلاعات جغرافیائی می‌توان تصمیمات مهمی رادر سطح ملی در این زمینه گرفت که به مواردی از آن اشاره می‌کنیم:
1. افزایش مشارکت عموم مردم برای مبارزه با قاچاق کالا بدین صورت که افراد با استفاده از اینترنت می‌توانند محل رفت‌وآمد قاچاقچیان را بر روی نقشه مشخص کرده و با توضیح کوتاهی برای مامورین ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز ارسال کنند.
2. ایجاد وهم در قاچاقچیان با افزایش ریسک قاچاق به سبب اطلاعات بدست آمده از کل گستره‌ی جغرافیایی.
3. آرشیو بندی و مقایسه اطلاعات مربوط به قاچاق کالا بر روی نقشه به‌گونه‌ای که بتوان مشاهده کرد که چه استانی با افزایش یا کاهش قاچاق کالا در طی چند سال مواجه شده است.
4. مقایسه نتایج اقدامات انجام شده در هر منطقه که در جهت مبارزه با قاچاق کالا و ارز صورت گرفته و در قالب نقشه و نمودار مشخص می‌شود.
5. در اختیار قرار دادن مجموعه کاملی از اطلاعات از جمله وضعیت اشتغال، وضعیت اقتصادی، جمعیت شهرهای مرزی، نوع کالای قاچاق، انواع گزارش‌ها، اطلاعات توپوگرافی و تصاویر ماهواره‌ای از مناطق به کارشناسان و مدیران مسئول.
بر اساس ماده هشتاد و یک ودو فصل سیزدهم برنامه ششم در راستای اعمال دولت الکترونیک می‌بایستی فناوری اطلاعات جغرافیائی (GIS) در ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و همچنین در تمامی نهادهای مربوط مورد استفاده قرار گیرد تا شرایط مناسبی برای مدیریت و نظارت هوشمندانه در جهت مبارزه با قاچاق کالا و ارز فراهم شود.
 

حسن نجفی سولاری؛ عضو هیئت علمی دانشگاه صدا و سیما