راهبردهای مقابله با قاچاق کالا

اقتصاد پنهان- امروزه مساله‌ی قاچاق کالا در کشور ما علاوه بر آثار سوء اقتصادی، به عنوان یک چالش اقتصادی و اجتماعی در حوزه‌های منطقه‌ای، ملی و بین المللی حائز اهمیت است.

راهبردهاى اقتصادى:
سرمایه به سمتى حرکت مى کند که بتواند سود مورد انتظار را نصیب سرمایه گذار نماید. در شرایطى که تولیدکننده داخلى از بیم ورود کالاهاى خارجى ارزان قیمت خارج از استاندارد، نتواند محصول خود را با کیفیت و قیمت مناسب تولید و عرضه نماید، انگیزه اى براى ادامه تولید و سرمایه گذارى نخواهد داشت. محدود نمودن قاچاق کالا و جلوگیرى از ورود و خروج کالا از مبادى غیررسمى و هدایت واردات و صادرات به سمت مبادى رسمى و اعمال تعرفه هاى مؤثر مى تواند، تأثیر مستقیمى بر حمایت از تولیدات و گسترش سرمایه گذارى داشته باشد.

تحقیق و توسعه: تحقیق و توسعه در صورتى که نهادینه شود، مى تواند قابلیت اجرایى را در کلیه راه کارهاى مقابله با این پدیده داشته باشد. براى آنکه بتوان کالایى قابل رقابت با کالاهاى خارجى تولید نمود، باید تحقیق و توسعه را پشتوانه فعالیت هاى تولیدى قرارداد. در واقع، کارایى این راه کارها در گرو توسعه فعالیت هاى تحقیقاتى و کنترل تحقیق و توسعه در بنگاه‌ها است.

جذب سرمایه گذارى هاى خارجى: براى موفقیت در جذب سرمایه گذارى هاى خارجى، علاوه بر ایجاد یک بستر قانونى مناسب، خلق زمینه ها و فرصت هایى همچون شناسایى زمینه هاى تولیدى که دولت علاقه مند سرمایه گذارى خارجى در آنهاست،تهیه طرح هاى اولیه و شناسایى میزان سودآورى آنها، معرفى زمینه ها و جذابیت هاى سرمایه گذارى در کشور، تعریف دقیق حیطه فعالیت شرکت هاى فراملیتى و ایجاد بستر مناسب براى فعالیت آنها در کشور مى تواند از عوامل مؤثر باشد.

هماهنگ سازى مقرّرات :از راه کارهاى مهم در امر مبارزه با قاچاق و ایجاد محیط اقتصادى پویا و خلّاق، مقرّرات زدایى و هماهنگ سازى مقرّرات است. وجود مقرّرات متعدد موجب کندى انتقال در تصمیم گیرى مى شود .بنابراین، لازم است با بررسى همه مقرّرات حاکم بر فعالیت هاى تولیدى کشور، آن دسته از مقرّرات که در شرایط نوین، نامناسب و یا زاید به نظر مى رسند، حذف گردند.

خصوصى سازى: از طریق خصوصى سازى و ایجاد محیط رقابتى مى توان تولیدکنندگان را به تولید کالاهایى باکیفیت و قیمت رقابتى تشویق نمود. در نتیجه، بخش خصوصى مجبور خواهد بود براى ادامه بقاى خود، کالاى موردنیاز را تولید کند. این کار، علاوه بر کاهش تقاضا براى کالاى قاچاق و فراهم آمدن تمهیدات مرتبط، امکان حضور در صحنه بین الملل را نیز فراهم مى کند.

راهبردهاى سیاسى:
قاچاق کالا ارتباط مستقیمى با امنیت ملى دارد. برقرارى امنیت ملى در شرایط آرمانى و نظم و انضباط عمومى حاکم برآن، موجب رونق سرمایه گذارى ها شده و با تولید کالاها و خدمات، رشد اقتصادى افزایش مى یابد.
راهبردهاى فرهنگى  اجتماعى امروزه ثابت شده است که فرهنگ کشور در الگوى صحیح مصرف مردم مؤثر است. بنابراین، ملاحظه زمینه هایى همچون اصلاح الگوى مصرف و معرفى الگوى صحیح در جامعه از اهمیت بسزایى برخوردار است که مى تواند بر تقاضاى کل جامعه تأثیر قابل توجهى داشته باشد و آن را کاهش دهد. تأثیرگذارى بر الگوى مصرف در جامعه، تقاضا براى کالاهاى وارداتى را نیز کاهش مى دهد و مى تواند در کاهش هزینه واردات و صرفه جویى ارزى، تخصیص صحیح منابع اقتصادى به فعالیت هاى مولد، افزایش تولید ناخالص داخلى و دست یابى به رشد و توسعه پایدار اقتصادى، ایجاد فرصت هاى شغلى و... اثرات مثبتى بر جاى بگذارد. در این شرایط، صرفآ مبارزه با قاچاق از طریق نظارت برمرزها و کنترل هاى انتظامى نمى تواند به طور مؤثر کارساز باشد، بلکه باید ضمن ارتقاى کیفیت و بهبود شیوه هاى طراحى در تولیدات داخلى، فرهنگ مصرفى جامعه را نیز به نفع استفاده از تولیدات داخلى متحول کرد. در اینجا، نقش و وظیفه دستگاه هاى اطلاع رسانى و رسانه هاى جمعى به ویژه تلویزیون به دلیل همه گیر بودن آن در پیشبرد فرهنگ مصرف صحیح در جامعه، بیش از پیش هویدا مى شود.

نتیجه گیری و پیامدها:
قاچاق، پدیده ای است که زیرساخت ها و اهداف بلند مدت اقتصادی دولت را آماج سوءنیت های ویرانگر خود قرار می‌دهد و در این بین، تلفات و خسارات اصلی را مردم و جامعه می پردازند. پدیده قاچاق، از این هسته فراتر رفته و از زیرمجموعه هایی کوچک فزونی یافته و با گذشت زمان، موجبات بوجود آمدن مافیای قاچاق و نابودی هر چه بیشتراقتصاد مملکت و فنا شدن سرمایه های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و ... به همراه خواهد داشت. قاچاق سوخت دراستان هرمزگان، به دلیل سود ناشی از آن، از شکل پراکنده، به یک پدیده سازمان یافته تبدیل شده است. بی شک دامنه پدیده و معضل قاچاق کالا و سوخت، ریشه در تفاوت قیمت فرآورده های نفتی در آن سوی مرز دارد و این عمل موجب شده تا دلالان و سودجویان، با خرید و فروش و انتقال این سرمایه ملی، سودهای کلانی به دست آورند. استان هرمزگان به دلیل داشتن 900 کیلومتر مرز دریایی با آبهای آزاد خلیج فارس و دریای عمان یکی از مناطق عمده قاچاق کالا است. دلایل و عوامل متعدد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی و امنیتی، قانونی و سیاسی و ... در بروز قاچاق کلا نقش دارند همچنین قاچاق کالا برای کشور و منطقه دارای پیامدهای متعدد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی، امنیتی، قانونی، سیاسی و ... دارد. 

کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان هرمزگان