نخستین نشست علمی- تخصصی قاچاق کالا و ارز، مبانی اندیشه ای، فقه، قانون و اقتصاد مقاومتی

اقتصاد پنهان- شورای راهبردی معاونت فرهنگی و پژوهش ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز به منظور تبادل نظر اساتید حوزه و دانشگاه در زمینه‌های فقهی، حقوقی و اقتصادی و در راستای اندیشه ورزی و ارائه راهبردها و راهکارهای مبارزه با این پدیده، از شهریور ماه سال گذشته اقدام به برنامه ریزی برای اجرای سلسله نشست‌های علمی- تخصصی فقه و قاچاق کالا و در نهایت برگزاری یک همایش ملی در مراکز دانشگاهی و حوزوی نموده است.

به گزارش اقتصاد پنهان نخستین نشست با عنوان قاچاق کالا و ارز، مبانی اندیشه‌ای، فقه، قانون و اقتصاد مقاومتی به همت معاونت فرهنگی و پژوهش ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز و با مشارکت شورایعالی انقلاب فرهنگی، دانشگاه مفید، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم، انجمن‌های علمی حوزه علمیه قم، استانداری قم، کمیسیون مبارزه با قاچاق کالا و ارز استان قم و با حضور تنی چند از اساتید دانشگاه و حوزه  در تاریخ 29 آذرماه در دانشگاه مفید قم، برگزار شد. هدف اولیه این نشست، تبادل نظر میان اندیشمندان، روحانیون، دانشگاهیان تشیع و تسنن در زمینه های فقهی، حقوقی و اقتصادی بود که با سخنرانی دکتر الهی، معاون پژوهشی این دانشگاه، دکتر یوسفی استاد اقتصاد اسلامی و رییس مرکز مطالعات اقتصادی دانشگاه و همچنین دکتر گلشن پژوه مدیرکل پژوهش ستاد مبارزه با قاچاق کالا و ارز آغاز به کار کرد.
دکتر الهی ضمن خوش‌آمدگویی به اساتید، داشجویان و طلاب علوم دینی مبارزه با قاچاق کالا و ارز را جزو اولویت‌های کشور در زمینه سالم‌سازی اقتصادی جامعه دانست و توضیحاتی را درباره اقتصاد پنهان و جایگاه مبارزه با قاچاق کالا در دنیا و در ایران بیان نمود.

ایشان افزود اقتصاد پنهان و قاچاق کالا معلول است و باید ریشه های این پدیده را به صورت عمیق مورد بررسی قرار داد.
دکتر گلشن پژوه مدیر کل پژوهش ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز ضمن تشکر از همیاری کلیه دستاندرکاران این نشست گفت: تلاش برای ترویج فرهنگ مبارزه با قاچاق کالا و ارز از طریق همکاری‌های دانشگاهی و آکادمیک می‌تواند به افزایش ظرفیت‌سازی و هم‌افزایی تلاش‌ها در این زمینه کمک بسیاری کند.
همچنین دکتر یوسفی ضمن اشاره به فعالیت‌های انجام شده، یادآورشدند که قاچاق کالا یک پدیده چند وجهی و چندبعدی است لذا مقابله با آن نیز علاوه بر ضرورت مبارزه و عزم ملی، به راهکارهای متفاوتی در این زمینه نیاز دارد. 
در این نشست 4 مقاله توسط دوتن از علمای اهل سنت و دو تن از اساتید دانشگاه سیستان و بلوچستان و دانشگاه اصفهان ارائه شد.
مقاله نخست توسط دکتر یخا استاد دانشگاه سیستان و بلوچستان با عنوان "بررسی صحت و بطلان بیع کالای قاچاق با استناد به قاعده لاضرر" ارائه شد.

ابتدا مدیر پنل و دو تن از اساتید دانشگاه به نقد و بررسی این مقاله پرداخته و حاضران نیز به پرسش و پاسخ پیرامون مطالب ارائه شده پرداختند. در این پنل عنوان شد: گرچه عقد و معامله کالای قاچاق از نظر شرایط صحیح است اما این شرایط تام نبوده بلکه این صحت تا زمانی باقی است که موجب ضرر اشخاص ثالث و کلیت مصالح اجتماعی نشود. همچنین اشاره شد که قاعده لاضرر قابلیت استفاده در حوزه مبارزه با قاچاق کالا و ارز را دارد اما حوزه‌های جانبی گسترده‌ای برای آن باید تبیین شود. این امر دامنه فراختری دارد که نیاز به بحث و بررسی علمی و گفتگوی بیشتری دارد.
دومین مقاله با عنوان "نقش و کارکرد تبلیغات و رسانه‌های دینی در پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز" توسط آخوند عبدالجلیل فرهمند از علمای اهل سنت و امام جماعت و مدرس حوزه علمیه اهل سنت(حنفی) شهرستان کلاله استان گلستان ارائه شد. ناقدان و اساتید حوزه دانشگاه ضمن نقد و بررسی این مقاله اظهار داشتند: تمرکز بر کاهش تقاضا، گفتمان سازی در حوزه مبارزه با قاچاق کالا و توجه به قاچاق به عنوان یک قواره و معضل امنیت ملی باید توسط علماء و حوزه دینی محقق شود. همچنین بر لزوم تشکیل محافل فقهی و ارائه پاسخ به مخاطبان با اجماع علماء اهل سنت و شیعه تاکید شد.

سومین مقاله با عنوان "بررسی نقش پایگاه‌ها و نهادهای دینی در تقویت بسترهای اقتصادی و اصلاح رفتارهای اجتماعی" توسط آخوند عبدالحی میرزا علی امام جمعه اهل سنت شهرستان آق قلای استان گلستان ارائه و توسط علماء و دانشگاهیان حاضر بررسی شد. در این بخش استفاده بیشتر از ظرفیت های مذهبی، نهادهای دینی و نقش روحانیون در مبارزه با قاچاق کالا و ارز ضروری شناخته شد. در همین راستا  تاثیر مهم آنها در حرکت های فرهنگی و علمی در جامعه نیز مورد تایید ویژه قرار گرفت.
همچنین اشاره شد: برای بهره برداری از ظرفیت نهادهای دینی و توانمندی روحانیون نیاز به برنامه‌های جامع و دقیق است و میبایست بر زمینه‌ها و عوامل و پیامدهای پیدایش قاچاق کالا و ارز برای ترسیم نقش نهادهای دینی و روحانیون، تاکید نمود.
مقاله چهارم با عنوان "امکان سنجی صدور حکم اخلال در نظام اقتصادی کشور بر قاچاقچی"متعلق به آقای دکتر حجت الله خسروشاهی از دانشگاه اصفهان بود که به دلیل غیبت ایشان توسط آقای اکبری گلنگدری معاون اداره کل برنامه و بودجه ستاد ارائه شد. سؤال اصلی این پژوهش آن بود که آیا بر اساس عناصر سه‌گانه جرم حکم اخلال را می‌توان بر قاچاقچی اعمال کرد یا خیر؟ در این زمینه دو اندیشه ارائه شد. دیدگاه اول معتقد بود که قاچاقچی حرفه‌ای می‌تواند مخل اقتصادی باشد، مجرم تلقی می‌شود و مجازات اشد را باید بر آن اعمال کرد. دیدگاه دوم معتقد بود که این جرائم دو جرم جداگانه هستند و نمی‌توان آن‌ها را مقایسه و منطبق با یکدیگر نمود و اعمال مجازات کرد.
این مطلب از دو منظر اقتصادی و حقوقی نیز مورد بررسی قرار گرفت در حوزه اقتصادی تاثیر قاچاق بر درآمدها و هزینه‌های دولت بررسی شدو تهدیدات اقتصادی از قبیل لطمه به آمارهای اقتصادی؛ ایجاد مشکلات پولی و پولشویی؛تسهیل انحصار و رانت خواری؛ تضعیف و کاهش تولیدات داخلی؛ کمک به افزایش فقر و گسترش آسیب‌های اجتماعی؛ کاهش سطح اشتغال به ویژه در میان قشر جوان تجزیه و تحلیل شد و در نهایت راهکارهای ارزنده ای در این زمینه از جمله برگزاری نشست‌های علمی موضوعی و تخصصی در دانشگاه‌ها و حوزه‌ها پیرامون ریشه‌های قاچاق از منظر ساختار اقتصادی کشور، تعرفه، بیکاری، اقتصاد دولتی، توسعه نامتوازن، اسکله‌ها، روش‌های نوین قاچاق و... ارائه شد.

در پایان اساتید و حاضران ادامه این نشست ها را به صورت موضوعی خواستار شده و دانشگاه مفید نیز بر همکاری بیشتردر این زمینه اعلام آمادگی کرد.

یادآور می‌شود که دومین نشست بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام شده در اواخر دیماه سال جاری برگزار خواهد شد.