تصویب آیین نامه اجرایی شناسه و رهگیری کالا

اقتصاد پنهان-هیأت وزیران در جلسه ۱۳۹۵.۶.۱۷ به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و با همکاری ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و دستگاه‌های اجرایی عضو آن، آئین‌نامه اجرایی تبصره ۳ ماده ۱۳ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز را با عنوان «آیین‌نامه اجرایی شناسه‌های کالا و رهگیری کالا» به تصویب رساند.

ماده 13 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز به منظور پیشبرد فرایند مبارزه جدی با کالاهای قاچاق و تمیز این کالاها از کالاهای غیر قاچاق بیان می‌دارد که به منظور شناسایی و رهگیری کالاهای خارجی که با انجام تشریفات قانونی وارد کشور می‌شود و تشخیص آنها از کالاهای قاچاق یا فاقد مجوزهای لازم از قبیل کالاهای جعلی، تقلبی، غیربهداشتی و غیراستاندارد، ترخیص کالای تجاری منوط به ارائه گواهی‌های دریافت شناسه کالا، شناسه رهگیری، ثبت گواهی‌ها و شماره شناسه‌های فوق توسط گمرک است و توزیع و فروش کالاهای وارداتی در سطح بازار خرده فروشی منوط به نصب این دو شناسه است و در غیر این صورت کالاهای مذکور قاچاق محسوب می‌شود. تبصره 3 این ماده تأکید می‌نماید که وزارت صنعت، معدن و تجارت با همکاری ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و دستگاه‌های اجرایی عضو آن با لحاظ زمانبندی، اولویت کالایی و روش نصب شناسه کالا و شناسه رهگیری بر روی کالا و نحوه تخصیص نیازهای فنی هر دستگاه را ظرف سه ماه تهیه نمایند. این مجموعه بعدا باید به تصویب هیأت وزیران برسد. هیأت وزیران در جلسه 1395.6.17 به پیشنهاد وزارت صنعت، معدن و تجارت و با همکاری ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز و دستگاه‌های اجرایی عضو آن، آئین‌نامه اجرایی تبصره 3 ماده 13 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز را با عنوان «آیین‌نامه اجرایی شناسه‌های کالا و رهگیری کالا» به تصویب رساند.  براساس ماده 3 این آئین‌نامه، تهیه شناسنامه و تخصیص شناسه کالا براساس اولویت‌ها و زمانبندی زیر می‌بایست انجام شود.

ردیف  گروه کالایی مهلت تهیه شناسنامه و تخصیص شناسه کالا
1 1. دارو (اعم از انسانی یا حیوانی)، مکمل های دارویی و غذایی، ملزومات و تجهیزات پزشکی، فراورده های آرایشی و بهداشتی، مواد خوراکی و آشامیدنی، فراورده های زیستی(بیولوژیک)
2. تلفن همراه و سایر تجهیزات ارتباطی با قابلیت نصب سیم کارت
3. دخانیات
دو ماه پس از ابلاغ این آیین نامه
2 1. لوازم خانگی برقی با اولویت تلویزیون، یخچال، فریزر، کولر گازی و اسپیلت، ماشین لباس شویی و ظرف شویی، مایکرو و جاروبرقی
2. قطعات یدکی و مصرفی وسایل نقلیه
3. فراورده ها و مشتقات نفتی و گازی و پتروشیمیایی
4. طلا، اعم از شمش و مسکوکات و مصنوعات زینتی
5. منسوجات و پوشاک
6. اسباب بازی
7. دام زنده، گوشت سفید و قرمز
چهار ماه پس از ابلاغ آیین نامه
3 محصولات اساسی کشاورزی محدود به گندم، برنج، جو، ذرت، دانه های روغنی،چای،گنجاله، روغن،شکر و کود شیمیایی، سموم و بذرها و سایر گروه های کالایی شش ماه پس از ابلاغ این آیین نامه ، مصادیق سایر گروه های کالایی در مقاطع شش ماهه پس از ابلاغ این آیین نامه به پیشنهاد وزارت صنعت و دریافت نظرات ستاد و حسب مورد دستگاه های ذی ربط تعیین می¬گردد. به گونه ای که ظرف سه سال تمامی کالاهای موجوود شناسه دار و ابلغ شوند.

این نکته را هم باید یادآور شد که گروه‌های کالایی فوق ظرف یکسال پس از ابلاغ، مشمول اجرای طرح شناسه رهگیری می‌شوند و مسئولیت ثبت این شناسه‌ها و تضمین صحت آنها بر عهده وزارت صنعت است. همچنین ماده 4 آئین‌نامه تأکید دارد که به محض آماده شدن شناسنامه کالا که در واقع مجموعه‌ای از عناصر توصیفی کالا (جنس، رنگ، نوع، وزن، تولیدکننده، کشور سازنده و ... ) است و بستر تخصیص شناسه کالا، می‌بایست مراتب از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت ابلاغ و دستگاه‌های ذی‌ربط مکلفند ظرف سه ماه نسبت به اجرای آن اقدام کنند. در مواردی که کالا دارای شناسه کالای بین المللی از جمله «شماره جهانی قلم تجاری (GTIN) باشد ضمن تهیه شناسنامه کالا، این شناسه یا شناسه‌ها به عنوان شناسه کالا استفاده می‌شود.
مشمولین دریافت شناسه کالا اعم از واردکنندگان و تولیدکنندگان موظفند بر اساس اولویت‌ها و زمانبندی اعلام شده در جدول فوق، نسبت به تکمیل اطلاعات شناسنامه کالاهای خود در سامانه جامع تجارت و دریافت گواهی الکترونیکی شناسه کالا اقدام نمایند. گمرک جمهوری اسلامی ایران نیز موظف است یکماه پس از لازم الاجرا شدن شناسه کالا، نسبت به دریافت و ثبت گواهی ها و شماره شناسه کالا از سامانه جامع تجارت اقدام و مطابق قوانین عمل نماید.