امحاء کشفیات در برخی کشورها

اقتصاد پنهان-امحاء کشفیات یکی از راه ها و شیوه های اساسی خارج نمودن کالا از مدار و محور زنجیره تجارت و بازرگانی است و تقریبا بخش زیادی از کشورها با انگیزه های مختلف این کار را انجام می‌دهند.

به عنوان مثال، چندی پیش براساس بیانیه صادره توسط رئیس‌جمهور روسیه-ولادیمیر پوتین- واردات برخی مواد غذایی از جمله سبزیجات، گوشت، میوه، کره، پنیر و برخی اقلام دیگر از اتحادیه اروپا در ازای اعمال تحریم اتحادیه بر مسکو ممنوع اعلام شد. این مسئله سبب شد تا برخی از افراد، مسیرقاچاق را جهت ورود کالاهای مذکور به داخل کشور خود برگزینند. آن چه در این راستا قابل تأمل می باشد نحوه برخورد دولت روسیه با این اقدام است. طی مصوبه‌ای سیاستگذاران مرتبط، تصمیم گرفتندکالاهای قاچاق را بلافاصله امحاء نمایند؛ چراکه معتقدند مواد مذکور فاسد شدنیست و می‌تواند سلامت افراد را با خطر مواجه کند. هر چند این مصوبه با مخالفت‌هایی نیز مواجه شد و مخالفان اظهار نمودند که تخصیص کالاهای قاچاق به افراد فقیر، کم‌درآمد و یا خانواده‌های پرجمعیت که به لحاظ اقتصادی با مشکل مواجه هستند ایده بهتری نسبت به سوزاندن و از بین بردن این کالاها است لیکن واقعیت آن است که این تصمیم همچنان در روسیه در حال اجراست.

در واقع به نظر می رسد که این دستور اجرایی با دو هدف توسط رئیس جمهور روسیه صادر شده است اول آنکه به مجموعه غرب نشان دهد روسیه نیازی به مصرف کالاهای غربی ندارد و دوم اینکه تمرکز بر تولیدات داخلی این کشور می‌تواند جوابگوی نیازهای این کشور باشد. همانگونه که در فوق نیز بیان شد امحاء کشفیات صورت گرفته تنها مختص به روسیه نیست و سایر کشورها نیز به این امر مبادرت می‌نمایند. به عنوان شاهدی بر این مدعا می‌توان به ماده 56 قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز کشورمان که امحای کالاهای خوراکی، بهداشتی و آرایشی را تحت ضوابطی الزام‌آور می‌کند، اشاره کرد. همچنین گمرکات کشورهای عضو اتحادیه اروپا نیز اقدام به امحاء کالاها و محصولات جعلی و تقلبی می‌نمایند. به عنوان مثال آمارهای ارائه شده از طرف گمرکات این اتحادیه نشان می دهد که میزان کشفیات کالاهای جعلی و تقلبی این گمرکات در حوزه هایی مانند کالاها و محصولات پزشکی، وسایل الکترونیک، باطری، عینک آفتابی، کیف و کفش در سال 2012 به نسبت سال 2011 تقریبا 15 درصد افزایش پیدا کرده و بالغ بر 75 درصد از این کشفیات امحاء شده است.هر چند باید گفت که امحاء این کالاهای جعلی و تقلبی در اروپا بر اساس ماده 65 قانون حفظ مالکیت معنوی مربوط به سازمان تجارت جهانی انجام می شود که تاکید دارد «کالاهای جعلی و تقلبی باید امحاء گردیده و از زنجیره تجارت و بازرگانی حذف شود».با این‌حال، در برخی مواقع و به خصوص هنگامی که درجه ها و نمره های ایمنی این کالاها (غیر از کالاهای خوراکی یا بهداشتی، دارویی و آرایشی) اثبات گردد از امحاء آنها خودداری و تلاش می‌شود تا از طریق برخی سازمان های خیریه و مردم نهاد در اختیار نیازمندان قرار گیرد.

به عنوان مثال این امر در انگلیس صورت می گیرد و برخی از کالاهایی که با مشکل مواجه شده اند اما از استانداردهای لازم برخوردار هستند در اختیار برخی کلیساها قرار می‌گیرد. این کلیساها پس از اعمال تغییراتی در این کالاها به خصوص پوشاک و تغییر برند آنان و نصب برچسپ خود کلیسا، از آن در راستای مقاصد بشردوستانه استفاده می نمایند. البته همانگونه که پیشتر نیز بیان شد بالغ بر 70 درصد از این کالاها امحاء می‌شود و تنها بخش اندکی از آن که از استانداردهای لازم بهره مند می باشند مجددا در جهت برخی مقاصد خاص استفاده می شود. به‌هر حال، باید گفت که امحاء کالاهای کشف شده و جلوگیری از ورود آن به زنجیره تجارت روشی است که به تناسب در کشورهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد. این امر را هم می توان در کشورهای آفریقایی به خصوص در مسئله آج‌های فیل قاچاق شده ملاحظه کرد و هم در میان کشورهای آسیایی از جمله چین. این کشورها به دلیل حمایت و تلاش بیشتر برای حفاظت از محیط زیست و گونه‌های جانوری تلاش می نمایند تا با امحاء آنها نگذارند این کالاها وارد جریان تجارت شود.