یادداشت/ غلامرضا مندوزیی، مدرس دانشگاه و پژوهشگر رسانه

سینما؛ تافته ی جدابافته ؟!!

اقتصاد پنهان- امروز دیگر اهمیت و تأثیرگذاری صنعت سینما و فیلمسازی، در فرهنگ سازی و انتخاب سبک زندگی برکسی پوشیده نیست. زمانی برادران لومیر با فروش بلیط برای اولین پخش فیلم درگراند کافه پاریس، بر اهمیت وجه اقتصادی سینما تأکید کردند و بصورت سمبلیک بقاء سینما و فیلمسازی را با وجه اقتصادی آن گره ای تاریخی زدند.

 درهمان زمان بعد از فیلم های مستند و خبری اولیه، کسانی مانند ژرژ مه لیس، جنبه سرگرمی فیلم را که در ذات سینما نهادینه است، به رخ کشیدند و بدین ترتیب اصلی ترین هدف سینما؛ صنعتی بودن (وجه اقتصادی) و سرگرمی سازی، تعیین گردید. اما در ادامه مسیر رو به رشد سینما، فیلمسازان اندیشمند و نظریه های نوینی پدیدآمدند، که علاوه بر پذیرفتن هدف سرگرمی سازی برای سینما، قائل به اهداف آموزشی و فرهنگ سازی نیز شدند. تا جایی که در ابتدای ورود به قرن اخیر، بزرگترین رسالت وسایل ارتباط جمعی و اولویت قرن بیست و یکم از طرف سازمان یونسکو، امر مهم "آموزش"، اعلام گردید. 
تأثیر فیلم های سینمایی بر نگرش، رویکرد و سبک زندگی در جهان امروز، آنقدر بدیهی است که نیازی به توضیح درباره ی آن نیست، اما اهمیت مطلب، در میزان پرداختن به اولویت ها و مسائل مهم روز جوامع، در محتوای فیلم های سینمایی می باشد. معمولاً در تمام کشورهای صاحب سینما، بخشی از صنعت          فیلم سازی، با حمایت بودجه ی دولتی و توسط ارگان های مرتبط، تأمین می شود. محتوای (حداقل) بخشی از این فیلم ها، در راستای اهداف اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی کشور است که صاحبنظران و دانشمندان، پرداختن به آن مسائل را ضروری دانسته اند. در امریکا نیز که بعد از صنعت تسلیحات نظامی و مهمات سازی، بیشترین درآمد از طریق صنعت سینما ایجاد می شود، دو نوع اصلی در رویکرد سینمایی وجود دارد؛ رویکرد هالیوودی، که به شکل محسوس و یا نامحسوس، اهداف نظام و حکومت را دنبال  می کند؛ و رویکرد سینمای مستقل، که آن نیز در لایه های زیرین و با نگاهی هوشمندانه و ظریف، در نهایت تأمین اهداف نظام حکومتی را در سرلوحه ی خود قرار داده است، اما در ظاهر، اهدافی مستقل و انسانی و گاه ضد دولتی را در محتوای فیلم ها، به کار می برند. بنابراین در همه کشورها، حتی آن هایی که بانگ آزادی رسانه هایشان گوش فلک را پر کرده است، حداقل بخشی از محتوای سینما به اهداف استراتژیک علمی و کارشناسی کشور می پردازد. 
در ایران، کم و بیش حدود 100 فیلم سینمایی در سال تولید می شود، که حدود نیمی از فیلم ها، با حمایت دستگاه ها و ارگان های متولی فرهنگ و هنر، مانند سازمان سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد سینمایی فارابی، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و بعضی از سازمان ها و وزارت خانه ها، ساخته می شوند.
معمولاً در ایران مهمترین مسئله ی کشورکه دارای بالاترین اولویت موضوعی می باشد در ابتدای هر سال توسط مقام معظم رهبری، که حاصل تحقیقات و پژوهش های کارشناسی و تخصصی تیم های حرفه ای و علمی است، اعلام می گردد. در این راستا، وظیفه ی شرعی، عرفی و انسانی هر شهروند اصیل ایرانی است، که در مسیر پرداختن به موضوع مورد نظر، هرآن چه را که در توان دارد، به کار گیرد، تا در پایان سال نتیجه ی رضایت بخشی حاصل شده باشد. در این میان وظیفه ی اصحاب رسانه، فرهنگ و هنر به دلیل ضریب حساسیت بالای این طیف به مسائل اجتماعی و تأثیرگذاری بالای آنان، بیش از دیگر اقشار جامعه است و انتظار می رود که ساز و کار حوزه فیلم سازی و سینمایی کشور به طریقی باشد که حداقل بخشی از محتوای فیلم های تولید شده، با مسئله ی اولویت سال و دغدغه ی صاحبنظران کشور تأمین شده باشد.
مسئله و اولویت مهم سال جاری از سوی مقام معظم رهبری،" اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل" عنوان شده است، شعاری که وجه عملیاتی آن بارز است و بر لزوم تحقق عینی آن تأکید شده است. پرداختن به مفاهیم منشعب شده از شعار عملیاتی سال، مانند حمایت از تولید کالای ایرانی، عدم مصرف کالاهای خارجی که تولید داخلی آنها وجود دارد، عدم مصرف کالاهای قاچاق و غیر استاندارد، لزوم برخورد با کالاهای قاچاق از مبدأ تا سطح عرضه، اصلاح  و تبیین سبک زندگی اسلامی ایرانی، در تعدادی از فیلم های سینمایی هنری و فاخر، که توسط حمایت دستگاه های دولتی ساخته می شوند، توقعی بیجا نیست و انتظار می رود دستگاه اصلی سیاست گذار در زمینه تولید فیلم های سینمایی، برای رونمایی چند عنوان فیلم در جشنواره فجر سال جاری با محتوای موضوع سال، از اینک برنامه ریزی، اقدام و عمل را در سرلوحه ی فعالیت های خود قرار دهد، تا همانند سال های گذشته، در پرداختن فیلم های سینمایی به موضوع سال، با دست خالی مواجه نشویم و بعضی از نابخردان و غرض ورزان؛ سینما را تافته جدا بافته ندانند، زیرا سینمای ملی و راستین، هماره بر تارک فرهنگ و هنر این مرز و بوم، می درخشد.

منبع: روزنامه آفتاب یزد