یادداشت/فرهاد خدرویسی، کارشناس اقتصادی

نقش مبارزه با قاچاق کالا و ارز در تحقق «اقتصاد مقاومتی»

اقتصاد پنهان- اگر در یک نگاه کلی اقتصاد را تخصیص منابع محدود برای نیاز های نامحدود بشری بدانیم، با این توصیف «اقتصاد مقاومتی» در شرایطی که صادرات و واردات برای کشور دشواراست، روشی منطقی برای مقابله با هرگونه تهدید و تحریم اقتصادی و معیشتی می باشد که آسیب پذیری ها را کاهش دهد، به رشد خود ادامه می دهد و در شرایط پسا تحریم نیز، تبدیل چنین تهدیداتی به فرصت است.

اهمیت موضوع تا جاییست که در سال‌های اخیر، سالی را به نام سال اصلاح الگوی مصرف، سال همت مضاعف، کار مضاعف، سال جهاد اقتصادی، سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، سال حماسه سیاسی - حماسه اقتصادی و هم دلی و هم زبانی دولت و ملت توسط مقام معظم رهبری نامگذاری می‌شود و در واقع می توان گفت همه موارد فوق در عبارت  اقتصاد مقاومتی متبلور شده است. 
با اشاره به این موضوع که ارتقاء کیفیت تولید داخل، واردات هدفمند و رفع موانع گمرکی میتواند تاثیر بسزایی در کاهش قاچاق کالا و ارز داشته باشد به اختصار نقش مبارزه با قاچاق کالا و ارز و چند عامل تاثیر گذار دیگر در تحقق اقتصاد مقاومتی مورد بررسی قرار می گیرد:
موتور محرکه اقتصاد هر کشوری در واقع همان تولید ملی با کیفیت و با قابلیت رقابت پذیری در بازارهای منطقه ای و جهانی است که باعث ایجاد ثروت ملی و ارزش افزوده بالا، افزایش درآمد ملی، رونق اشتغال، بازار کار و سرمایه و .... می گردد و برعکس  تولید کالای بی کیفیت و قاچاق باعث هدر رفت منابع ارزی و هم عدم تامین مناسب نیاز بازار داخلی می گردد. در سیاست گذاری تولید داخل در اغلب کشور، کیفیت، قیمت مناسب، خدمات پس از فروش و مواردی از این قبیل خود باعث صیانت و حمایت از تولیدات داخلی و عدم روی آوردن مردم به مصرف کالای خارجی به عنوان یک اصل کلیدی و ضرورتی انکارناپذیر مطرح است. گرچه این موضوع تا حدودی به دلیل شرایط خاص تحریم برای ما متفاوت است و برای حفظ و حمایت از اقتصاد داخلی و فراهم آوردن زمینه‌های اشتغال، دولت ناگزیر از وضع تعرفه‌های گمرکی است اما در مقابل به اعتقاد بعضی از فعالان اقتصادی، کیفیت نا مطلوب تولیدات داخلی به همراه قیمت غیر رقابتی و همچنین برخی موانع گمرکی از جمله تشریفات گمرکی، طولانی بودن و زمان‌بر ‌بودن فرایندهای مربوط به صادرات و واردات، دپوی محموله‌ها در مبادی رسمی و خواب سرمایه و افزایش هزینه‌های گمرکی، انجام مراحل طولانی و زمان‌بر آزمایشگاه، بروکراسی بالا و اتلاف زمان ترخیص و انباشت کالا به واسطه انجام عملیات نمونه‌برداری‌ در گمرک منجر به افزایش قیمت‌تمام‌شده برای وارد کننده می‌شود. طبیعی است همان گونه ذکر شد کالا با احتساب موارد و موانع فوق، نسبت به کالاهایی که از مسیر قاچاق به  شبکه توزیع وارد  می‌شوند و مشمول این تعرفه قرار نمی‌گیرند قیمت تمام شده بیشتر دارد که خود دلیلی بر تشدید ورود کالای قاچاق می‌شود. اما هیچ  جای تردید نیست که این موضوع می تواند آسیب هایی به اقتصاد وارد نماید.
مخلص کلام آنکه اقتصاد مقاومتی به عنوان یک گفتمان بدیع و شیوه‌ای از مدیریت اقتصاد کشور در شرایط فشار، تهدید و تحریم خارجی مطرح شد و از آنجا که نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران از همان روز اول با آرمان های معمار کبیرش، امام خمینی (ره) به مسیر استعمار ستیزی و استکبارستیزی به عنوان ماهیت اصلی خود لبیک گفته و درشرایطی که رکود اقتصادی بر فضای کسب و کار حاکم گردیده، درآمدهای دولت کاهش یافته و صادرات نیز متناسب با اهداف تعیین شده نیست ، به نظر می‌رسد که اجرای دقیق سیاستها و رویه اقتصاد مقاومتی توام با مبارزه جدی با قاچاق کالا و ارز می تواند باعث بهبود فضای کسب و کار، افزایش درآمد ملی، کاهش حجم قاچاق، رونق تولید ملی، شفاف‌تر شدن تجارت و اقتصاد و ایجاد امنیت اقتصادی گردد. مع الوصف با توجه وضعیت کنونی جامعه و کشور، ارتقا سطح کیفیت تولیدات داخلی، توان رقابت پذیری با کالا های خارجی به همراه قیمت متناسب و منطقی، عدم واردات کالاهایی که مشابه داخلی دارند و همچنین رفع موانع گمرکی صادرات و واردات و مبارزه جدی با قاچاق کالا و ارز در شرایط اقتصاد مقاومتی نه تنها لازم است بلکه بسیار ضروری‌تر از هر زمان دیگری است. برای رسیدن به این مهم و ضرورت انکار ناپذیر مبارزه با قاچاق کالا و ارز همین بس که مقام معظم رهبری(مدظله العالی) در فرمان بی نظیر خود در این خصوص می فرماید: «بر همه‌ی دستگاه‌هایی که به نحوی می‌توانند در این امر دخیل باشند واجب باشد که سهم خود را در این مبارزه ایفا کنند» « البته در این کار لازم است با دقت و مراقبت تمام از آلوده شدن عناصر دست اندرکار این مبارزه به بیماری رشوه و امثال آن جلوگیری شود». در این راستا لازم وضروری است تمامی دستگاه های مربوطه از جمله: دستگاه قضایی، دستگاه های انتظامی، گمرک، مرزبانی و .... با محوریت ستاد مرکزی مبارزه با قاچاق کالا و ارز، در راستای نیل به اهداف عبارت پر مغز اقتصاد مقاومتی و جهت تحقق بخشیدن با این امر خطیر، نقش بسزا و قابل توجه خود را بیش از پیش با عزم راسخ، ایفا نمایند.